14-10-2016 Blog Blog

Het zijn net mensen

"Mensen met autisme zijn bovenal net 'gewone' mensen, met vergelijkbare behoeften, alleen in andere mate."

Als je mijn vorige weblog hebt gelezen, dan kan het zijn dat je hebt opgemerkt dat ik het woord stoornis bij autismespectrum heb weggelaten. Dat heb ik doelbewust gedaan, omdat een stoornis bij de meeste mensen een negatieve indruk oproept. Ik ontken niet dat autisme een uitdagende eigenschap is van iemand. Ik vind het belangrijk om de nadruk te leggen op mogelijkheden, zonder beperkingen buiten beschouwing te laten. Ik ga voor een hoopvolle benadering vanuit een positief perspectief.

Omdat ik van mening ben dat er nog te veel negatieve beeldvorming is rond autisme en andere 'afwijkende' variaties bij mensen, doe ik een poging om kort en krachtig een reëel beeld te geven van autisme. Ik heb veel meer materiaal dan ruimte om dat op te schrijven, dus ongetwijfeld is dit een onvolledige samenvatting. Gelukkig zijn er boeken volgeschreven die dieper op dit onderwerp ingaan. En natuurlijk is dit een globale weergave en variëren de uitingsvormen zich van persoon tot persoon.

Bij mensen met autisme is er sprake van een ander verloop van hun ontwikkeling, op welk levensgebied dan ook, vergeleken met mensen zonder autisme. De informatieverwerking van indrukken gaat anders in de hersenen. De wereld wordt waargenomen in details en ook ongefilterd. Vergelijk het met het zien van een huis. In de meeste gevallen ziet iemand eerst het geheel en daarna details, zoals ramen, deuren en postbus. In het geval van autisme verloopt dat proces omgekeerd. De details komen ook ongefilterd binnen, waardoor alles bij wijze van spreken even hard binnen komt. Deze manier van informatieverwerking zorgt ervoor dat er meestal veel sneller sprake is van overprikkeling. In extreme mate vergelijk ik het met kortstondige burn-out, waarin voldoende functioneren tijdelijk niet meer mogelijk kan zijn. Enkele mooie kanten van deze informatieverwerking zijn dat details sneller worden opgemerkt, welke nogal eens belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld om de kwaliteit van een product of dienst te waarborgen. En out-of-the-boxdenken kan bijvoorbeeld behulpzaam zijn bij probleemoplossing.

Deze andere manier van informatieverwerking beïnvloedt de ontwikkeling van iemand. Binnen de psychologie spreekt men onder meer van een discrepantie in iemands intelligentieprofiel, iets dat niet alleen voorbehouden is aan mensen met autisme. Die discrepantie houdt in dat op het ene gebied er sprake kan zijn van hoogbegaafdheid, bijvoorbeeld verbale intelligentie. Op een ander gebied kan zwakbegaafdheid een rol spelen, bijvoorbeeld in het uitvoeren van praktische taken.

Een ander kenmerk van autisme is het pervasieve karakter. Daarmee wordt bedoeld dat de invloed allesomvattend is op iemands leven. Bijvoorbeeld emotioneel, cognitief, fysiek, sociaal, spiritueel, professioneel en privé. Het heeft invloed op elk levensgebied, in ontwikkeling en dagelijks leven.

Mensen met autisme zijn bovenal net ‘gewone’ mensen, met vergelijkbare behoeften, alleen in andere mate. Angst wordt door succesvol ervaringsdeskundige Temple Grandin gezien als hoofdemotie. Volgens mij verklaart dat mede de bovengemiddelde behoefte aan duidelijkheid, die veiligheid kan bieden. Om overprikkeling te voorkomen of om daarvan te herstellen zijn een prikkelarme omgeving en voldoende ontspanning noodzakelijk om professioneel te presteren. Daar staat tegenover dat een werkgever zomaar de beschikking kan krijgen over een betrouwbare, loyale werknemer met unieke en uitzonderlijke talenten.

Als je een werkgever bent bij een ondernemende organisatie die personeel nodig heeft, dan daag ik je uit om een ondernemersrisico te nemen door te kiezen voor iemand met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daar is moed voor nodig vind ik, en daar vertel ik de volgende keer graag meer over.

 

Bio Arjen de Jager

Bij Arjen de Jager, 29 jaar, werd in 2012 de diagnose binnen het autismespectrum gesteld. Deze diagnose ervoer hij als bevrijding en heeft een grote invloed op zijn leven. Hij blogt over zijn werk bij ITvitae, een sociale onderneming die mensen met autisme opleidt en begeleidt naar werk in de IT-sector.