14-05-2018 Nieuws van Cedris Nieuws van Cedris

Rekentool toont herkomst tekort BUIG-budget

Welke gemeenten hebben vooral last van het ontoereikende macrobudget, welke gemeenten worden (bovendien) vooral benadeeld door hoe het verdeelmodel werkt?

In 2017 hebben 300 van de 380 gemeenten een tekort op het BUIG-budget. Het totale tekort in 2017 bedraagt € 276 miljoen. In 2016 kwamen gemeenten ook al bijna € 277 miljoen tekort op het macrobudget voor de bijstand.

Met een rekentool kunnen gemeenten in één oogopslag meerjarig hun overschotten en tekorten zien op de BUIG. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen het macro-effect en de verdeling. ‘Je kunt bijvoorbeeld zien dat Amsterdam en Den Haag allebei last hebben van een ontoereikend macrobudget, maar dat Amsterdam gunstig scoort op het verdeelmodel en Den Haag juist niet.'

Meerjarig overzicht

De tool vertaalt een bestand van het ministerie van SZW naar een meerjarig overzicht per gemeente en een uitsplitsing naar macrobudget en verdeling (vanaf 2004). Zo is de uitkomst voor de gemeente Amsterdam dat tekorten in de afgelopen jaren kunnen worden teruggevoerd op een ontoereikend macrobudget. zegt Martin Heekelaar van Berenschot, ontwikkelaar van de tool.  Voor Den Haag was de verdeling aanvankelijk juist gunstig en pakt die nu flink negatief uit.” De gemeenten Den Haag en Amsterdam zijn allebei kritisch op de financiering en vinden elkaar op het tekortschietende macrobudget, maar ten aanzien van het verdeelmodel hebben ze dus eigenlijk een tegengesteld belang.

Grote verschillen

Peter Dingemanse, manager/controller bij Orionis Walcheren, gemeenschappelijke regeling van de gemeenten Middelburg, Veere en Vlissingen, vindt dat de tool op een gemakkelijke manier laat zien hoe BUIG-budgetten zich hebben ontwikkeld in de loop der jaren. “Je krijgt een breder perspectief. Wij werken voor verschillende gemeenten, dus dat is heel handig. Je ziet grote verschillen in saldo in uitkeringen. Er is goed zichtbaar dat er iets niet goed zit in het verdeelmodel.” Volgens Dingemanse is goed zichtbaar dat overschot en tekort zijn uitgesplitst in twee delen. “Volgens het rijk is er voldoende macrobudget, maar dat romen ze weer af met vangnetuitkeringen. Ook is het aantal bijstandsuitkeringen hoger dan waar het rijk vanuit ging. Je kunt bij een tekort meteen zien dat het rijk niet voldoende vergoeding geeft. Een deel van het tekort ligt dus niet aan het eigen beleid en de uitvoering van gemeenten.”

Bron: Rijksoverheid, 12 april 2018; VNG, 12 april 2018; Berenschot, 17 april 2018; Binnenlands Bestuur, 6 mei 2018. Klik hier voor de rekentool.